طرح عظیم ساختن آبراه سراسری ایران طرحی است که بر مبنای آن، دریای خزر به خلیج فارس متصل می شود. این پروژه پس از مطالعه فراوان و بررسی های همه جانبه و پس از رایزنی و همکاری با گروهی از استادان و متخصصان ایرانی و غیرایرانی در رشته های اقتصاد، زمین شناسی، آب شناسی، مهندسی راه و ساختمان، نفت، معادن، جامعه شناسی، محیط زیست، کامپیوتر، ارتباطات و امور مالی و حقوق بین الملل بر روی کاغذ آمد.طرح احداث کانال اتصال دریای خزر به خلیج فارس از سال های دهه ۳۰ شمسی مطرح بوده است. حتی دولت شوروی به دلیل وابستگی به مسیر طولانی دریایی از تنگه های بسفر و داردانل و کانال سوئز که تحت کنترل ترکیه و مصر از متحدان آمریکا بود، برای تماس دریایی با چین و هند به ساخت این طرح علاقه مند بود.برخی از کارشناسان ایرانی نیز طرح هایی برای ساخت این کانال از مسیرهای مختلف ارائه کرده اند.

ساخت کانالی بن بست از دریای خزر به کویر لوت (کانال لوت) نیز مطرح شده است. هم چنین برخی کارشناسان از طرح متصل کردن دریای خزر به دریاچه ارومیه دفاع می کنند.

طرح احداث آبراه سراسری ایران گرچه تاکنون رسما مطرح نشده است، ولی موافقان و مخالفانی دارد. موافقان به درآمدهای سرشار ناشی از انتقال نفت، گاز، محصولات پتروشیمی و سایر کالاها از آسیای میانه به خلیج فارس، تغییر و بهبود آب و هوای ایران بر اثر ریزش های ناشی از تبخیر آب کانال و جلوگیری از ادامه روند کویری شدن ایران، کاهش شدید هزینه های ناشی از حمل و نقل داخلی کالا، گسترش شیلات در حاشیه کانال و قابل استفاده کردن بخش های عظیمی از زمین های کویری ایران اشاره می کنند.

مخالفان نیز به غیرعملی بودن این طرح با توجه به اختلاف سطح آب دریای خزر نسبت به آب های آزاد، احتمال زیر آب رفتن زمین های شمال کشور، مشکلات عبور از رشته کوه های البرز، بار مالی زیاد و... اشاره می کنند اما پروژه آبراه سراسری ایران (ایران رود) طرحی است که توسط «دکتر بدیع بدیع الزمانی» با همکاری گروهی از استادان و متخصصان ایرانی، در شهریور ۱۳۷۹ تهیه و تنظیم شده است.

به اعتقاد این گروه برای از میان بردن مشکلات عظیم اقتصادی، باید به چاره جویی های خارق العاده دست زد. طرح عظیم ساختن آبراه سراسری ایران «ایران رود» بر این اصل استوار است. پروژه ایران رود که پس از مطالعه فراوان و بررسی های همه جانبه ارائه شده، برنامه ای است بنیادین که پس از رایزنی و همکاری با گروهی از استادان و متخصصان ایرانی و غیرایرانی در رشته های اقتصاد، زمین شناسی، آب شناسی، مهندسی راه و ساختمان، نفت، معادن، جامعه شناسی، محیط زیست، کامپیوتر، ارتباطات و امور مالی و حقوق بین الملل بر روی کاغذ آورده می شود تا به خواست خداوند و همت ایرانیان برون مرزی و درون مرزی به تحقق بپیوندد.

دکتر «بدیع بدیع الزمانی» در گزارش فنی و توجیهی این طرح اعلام می کند: طرح ایران رود این قابلیت را دارد که نزدیک به دو میلیون نفر را به اشتغال وا دارد، موجب فراهم آوردن آب شیرین در مناطق خشک خاوری ایران شود، مبارزه با خشکسالی را بنیان نهد، نیرو و ارزش ژئوپلتیکی ایران را در گیتی چندین برابر سازد، آبادانی گسترده به وجود آورد، برای همیشه چهره ارتباطات و حمل و نقل در ایران را دگرگون سازد و موجب جلب سرمایه و ممر درآمد بی وقفه برای کشور شود. تا زمانی که ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند، مورد بهره وری نسل های آینده ایران قرار گیرد. پس از اجرای این طرح و در مراحل بعدی، در صورت نیاز می توان با کشیدن آبراه های باریک تر و ارتباط آن ها با شهرهای کرمان، یزد، کاشان و قم، یک شبکه بزرگ در قلب کشور به وجود آورد و نسل های آینده را از نتایج بی سابقه آن بهره مند کرد.

دو مسیر جداگانه

در این گزارش مسیر ایران رود بر پایه بررسی های جغرافیایی و زمین شناسی دو مسیر برای آبراه پیشنهاد شده است.

شروع مسیر اول از خلیج کوچک واقع در باختر خلیج چابهار به سوی شمال آغاز می شود و پس از گذشتن از کنار شهر بم، کویر لوت را پشت سر می گذارد، از کنار کویر نمک و شهر طبس به سوی شمال عبور می کند، در حوالی یک صد و سی کیلومتری خاور شاهرود به سوی شمال باختری متمایل می شود و پس از گذشتن از کنار گرگان به بندر ترکمن در دریای خزر می رسد.مسیر دوم از ناحیه میان چابهار و بندر جاسک آغاز می شود و پس از گذر از کنار شهر بم هم چون مسیر شماره یک تا طبس می رود و آن گاه به سوی شمال باختری می رود. به فاصله پنجاه کیلومتری جنوب باختری از شهر سمنان می گذرد و در فاصله یکصدکیلومتری خاور تهران از میان رشته کوه البرز به شهر ساری می رسد و با گردش به سوی خاور به بندر ترکمن خاتمه می یابد. درازای آبراه بین ۱۴۶۵ کیلومتر (۹۱۰ مایل) و ۱۶۰۰ کیلومتر (۱۰۰۰ مایل) برآورد شده است.بدین ترتیب در بیشتر مسیر باید کانالی به ژرفای ۵۰۰ متر کنده شود. از آن جا که سطح دریای خزر نزدیک به ۲۹ متر از سطح دریای آزاد پایین تر است، در بخش کوچکی از مسیر در شمال ایران از الگوی کانال «پاناما» استفاده شده است و تالبچه هایی ساخته خواهد شد که از سرازیر شدن آب دریای آزاد به دریای مازندران جلوگیری به عمل آید.

در همین ناحیه می توان با نصب توربین برق، سراسر آبراه را تأمین کرد.پهنای آبراه در پایین ۲۵۰متر و در سطح زمین ۱۰۰۰ متر پیش بینی می شود تا بتواند در آینده دور نیز رفت و آمد دو سویه کشتی های بزرگ از جمله نفت کش ها را امکان پذیر کند.در مسیر میان بم و طبس ایجاد یک بندر مدرن و آزاد تجاری پیش بینی شده است تا دل کویر را به صورت یک قطب بازرگانی درآورد و شکوفایی اقتصادی را به کرمان، یزد، طبس و از آن جا به سراسر کشور به ارمغان آورد.سابقه تاریخی انجام طرح های عظیم مشابه: دیوارچین، کانال سوئز و کانال پاناما در دنیا وجود دارد.